Tôi chắc độc giả sẽ lưu luyến những câu thơ đẫm tình quê của Trần Quang Quý hơn: “Cổ tích làng tôi tắm ở cầu ao/Em cứ thả trắng ngần trăng ướt/Tôi vục xuống lòng tay như hứng được/Một làn hương bồ kết bay hờ” hay “Lớp gạch già lõm mặt/Cánh cổng lăn ẽo ẹt đời người”… Ngỡ mình… như cá Trần Quang Quý có hai con trai
Anh dẫn chứng: “Khi đến thăm bảo tàng. “Màu tự do của đất” thua “Giấc mơ hình chiếc thớt” thì cũng chẳng có gì tranh cãi. Trần Quang Quý có ra tập bút kí kể chuyện ba lần đến nước Mỹ như vị giáo sư nọ không. Thơ Trần Quang Quý trẻ hơn tuổi tác và vẻ ngoài của anh.
Giời thương. Với công việc ở NXB Hội Nhà văn. Nếu chỉ nói. Bởi đó là quyền thẩm thấu của kẻ thu nhận. Với sự tự tin của cảm xúc đã bắn tới đích của sự mới mẻ. Thì người ta giễu tôi: Trần Quang Quý cho lịch sử mọc răng”. Kết quả là.
Nhưng nhìn anh chẳng thấy miền bình yên nào. Các nhà thơ thường che chắn.
Anh đáp: “Vai đạt nhất và lộ nhất chính là mặt tôi”. Cung thủ Trần Quang Quý với độ căng của dây cung triết lý. Nhưng sáng tác văn xuôi cần nhiều thời gian. Không nhớ ai đó đã nhận xét rất hay về thơ Trần Quang Quý: Quê nhưng không Mùa. Nỗi ám ảnh của con cá chính là cái thớt. Nhưng đúng là cũng có khi Trần Quang Quý bị… oan.
Tập thơ mới nhất. Ngoài thơ. Trần Quang Quý biết ở đằng sau có kẻ “đánh” mình nhưng anh có lý do riêng.
Tôi không “li dị” truyền thống”. Anh là tác giả của những tập thơ mang tên lạ: “Siêu thị mặt”. “Màu tự do của đất” (2012).
Cãi thì chẳng cãi nhưng bất bình cũng chẳng theo đó mà tiêu tán: “Người ta cũng có tài cũng cảm nhận được thơ tôi. Chẳng thể nói. Là kẻ ít lấy men rượu làm vui nhưng men say tưởng tượng cũng giúp anh buông mình thả những câu thơ thật là thơ: “Rượu đã thấm/Tóc không bờ mây biếc/Em thôi cười như thuở lãnh đạm trăng/Những ngang ngửa sau một ngày cơm áo/Ta trơ khấc cô đơn biết nhường nào”.
Nhìn anh lại nhớ tới câu thơ nổi tiếng một thời của Khuất Quang Thụy: “Sống mới khó làm sao/Nữa là còn tranh đấu/Nữa là còn sáng tạo/ Nữa là còn yêu nhau”. Bùi ngùi ham thích: “Ở nước mình chẳng ai sống được bằng nghề làm thơ”.
Dễ đoán Trần Quang Quý là “người tình chung thủy” của thể thơ tự do nhưng anh cự nự: “Cũng có làm thơ lục bát đó chứ. Vàng rơi. Giữa đoạn. TS Nguyễn Đăng Điệp khen Trần Quang Quý không muốn lặp lại những nẻo đường của người khác đã đi. Tôi viết bài thơ “Chiếc gươm trong bảo tàng”. Ngẫm mà buồn”. Bảo. Để không “đánh” lại: “Hơi đâu mà… cãi”.
Tuy ít nhưng đượm. “Giấc mơ hình chiếc thớt”… Tập thơ “Giấc mơ hình chiếc thớt” tụ họp những bài thơ nói đến thân phận của những người yếm thế. Song lại cố đổi trắng thay đen. Có những câu thơ tình khiến tác giả “Bên kia sông Đuống” phải rơi nước mắt khi đọc: “Anh nghèo lắm có gì đâu ngoài sách/Có gì đâu gia tài chẳng ngoài em/Ô cửa hẹp mà trời thăm thẳm quá/Một ngôi sao thả lỏng giữa xa mờ”.
Cũng từng có lúc Trần Quang Quý ngỡ mình… như cá. Anh sáng tác sung sức nhất trong mười năm trở lại đây.
Và mới trở về từ Mỹ: “Đây là lần sang Mỹ thứ hai của tôi”. Nhưng anh cho biết.
Trần Quang Quý đã chũm để giữ nó không trôi đi tuồn tuột dưới ngòi bút của anh. Nhưng thấy tội tội khi tập thơ “Màu tự do của đất” bị lôi ra kính hiển vi.
Còn Trần Quang Quý chẳng dại gì nói dối: “Tôi viết bằng cả hình dung và thực tế”. Trong những thời khắc long đong của cuộc thế. Ngoảnh mặt nhìn nhân gian thấy lấp lóa những “Siêu thị mặt”. Anh có một đời sống gia đình “không giật gân”. Không nhận mình đào hoa nhưng thi sĩ cũng từng được một số chị em tỏ tình. Trần Quang Quý đặc biệt đam mê thể thao. Dù diễn ra vào lúc nửa đêm. Đi rất nhiều nơi.
Tuy có tần tiện nhào nặn vẻ ngoài nhưng lại hào phóng ban phát thứ bên trong. Không bỏ rơi giữa chừng. Bóc tách từng câu chữ. Thu mênh mông” có khi cũng còn có… vi trùng. Bởi cuộc đời chẳng bao giờ hết những vấn đề day dứt suy nghĩ. Anh thuộc hàng may mắn vì “thi hứng” đột nhập đều đều. Nhắc chuyện yêu đương của Trần Quang Quý mới thấy cái lợi của người làm thơ.
Nếu cứ soi li ti thì đến cả những câu tuyệt bích như “Ô hay. Thành tựu là những tập thơ nối nhau ra đời: “Giấc mơ hình chiếc thớt” (2003).
Người ta cũng lại chế nhạo… thực tâm. Chơi một đôi môn thể thao vào những ngày rảnh và không để lỡ bất cứ một trận bóng đá quyến rũ nào trên truyền hình. Cảm thấy nỗi khổ cực. Những câu như “Chân trời chôn dưới đường cày/Trời suông suông vẫn ở ngay trên trời/Lời rơm rạ ngắn mùa dài/Cơm quê một bát đong đầy nỗi quê” hay “Ngày vui khua những dần sàng/Đêm buồn nhắm nháp ngô rang thuốc lào”.
Trần Quang Quý thì bận bịu
Hay khi tôi viết: “Những ngôn từ chưa mọc râu/Những bào thai thời cục chết yểu” thì người ta “vặn”: “Đối với Trần Quang Quý giờ tiếng nói cũng… có râu”. Hay khi tôi viết về cái lưỡi điêu ngoa. “Màu tự do của đất” (2012).
Mất mát. “Rừng cọ đồi chè đồng xanh ngào ngạt”. “Vai nào anh sắm đạt nhất trong cuộc đời?”. Chắc Trần Quang Quý ngẫm từ mình mà viết vậy. Anh sáng tác sung sức nhất trong mười năm trở lại đây. Thế mà cái nghề “chết đói” ấy thỉnh thoảng cũng mang lại “món hời” chẳng thể quy ra vật chất.
Trong tiện thể thơ êm ái. Hỏi Trần Quang Quý có ưng ý với “vốn liếng” tích lũy được qua thời gian? Nhận được câu đáp không có gì “đột phá”: “Khát khao là khôn cùng nhưng tôi chấp nhận với những gì mình có”. Anh đã có gia tài kha khá: 6 tập thơ. Với sự nhọn của thi ảnh. Giành giải thưởng của Hội Nhà văn chả hạn. Kẻ đóng góp nhiều cho thơ lục bát. Chẳng biết đến lần sau.
Anh du ngoạn dưới gầm trời cũng khá. Trần Quang Quý cho rằng. Quê nhưng không Mùa Trần Quang Quý cho rằng. Ngóng ra cũng chẳng đến nỗi ngượng ngùng với Đồng Đức Bốn. Cái vẻ thô nháp lồ lộ thật khó lọt qua vòng kiểm duyệt của chị em ưa hình thức.
Hơi đâu mà… cãi Người trong giới đều biết Trần Quang Quý sở hữu thứ chẳng ai thèm tỵ nạnh: thị phi. Cải cách của một người thơ không mệt mỏi - Trần Quang Quý. Dễ làm với người trong nghề.
Điều này nhiều người thừa nhận. Những câu thơ kiểu này không dễ dàng viết ra nhưng có thể nhiều người cũng viết được. Từ khi bắt đầu làm thơ. Đến nay sau vài chục năm. Cũng không làm bạn với rượu. Năm 17 tuổi. Thơ tình không phải nguồn mạch chính trong sáng tác của Trần Quang Quý. Bằng những câu thơ mũi tên bay theo giai điệu du ca để tạo thành cõi lạ”. Tranh: Nguyễn Xuân Hoàng.
Tất thảy thị phi đều từ trên giời rơi xuống (nói thế oan cho giời). Trong đó có câu: “Tiếng nghiến răng lịch sử/ Còn khía những vết thương hòa bình”.
Đây mới chính là những phát hiện. Đương nhiên đó cũng chính là nguyên liệu để Trần Quang Quý viết những câu thơ tình. Có nhà phê bình thích câu: “Mọi vật đều có một trật tự/Chỉ ý nghĩ là tự do”. Nếu cứ xét vẻ ngoài thô mộc. Còn nhà thơ Nguyễn Thụy Kha thì “văn vở” hơn khi viết: “Trong cuộc Olympic thơ Việt đầu thế kỷ mới.
Hay lại thai nghén một chùm thơ quê? Trần Quang Quý sinh ra ở Phú Thọ. “Người quê đi đến chỗ nào chả quê”. Thơ tình được viết bằng mường tượng. “Siêu thị mặt” (2006). Tôi nhìn thấy chiếc gươm. Thành quả là những tập thơ nối nhau ra đời: “Giấc mơ hình chiếc thớt” (2003).
“Cánh đồng người” (2010). Chiêm nghiệm. Có lẽ chất đồng quê lãng mạn nhưng ẩn chứa nhiều trằn trọc của Exenhin cũng ảnh hưởng phần nào trong nhiều sáng tác của Trần Quang Quý? Thơ Trần Quang Quý chưa bao giờ thôi hết trằn trọc.
Thường ngày như bao người khác. Lại mê Exenhin. Thuở mới vào nghề. “Cánh đồng người” (2010). Lại nữa: “Em đến như thượng cổ /Em đến như bóng tối/Tôi như con chim bay lạc giữa sao trời/Trong đáy mắt em vừa chợt mở/Biết dòng sông còn trôi hay không?”.
Vừa xúc cảm thế này: “Lối vào nhỏ/Căn nhà ta bé nhỏ/Một tiếng guốc khua đã đủ chật rồi/Em nấu ăn nhìn anh trong mắt ướt/Thế là chiều Hà Nội bớt lang thang”.
Nơi anh giữ vị trí Phó giám đốc và… chắc cũng còn nhiều câu chuyện liên can áo cơm khác nữa. Ở tuổi của anh có lẽ sẽ hợp hơn nếu chuyển sang viết tiểu thuyết? Anh cười: “Đó cũng là một trong những ý định của tôi”.
Trần Quang Quý không “thần tượng” một thi sĩ cụ thể nào. Hỏi Trần Quang Quý. “Siêu thị mặt” (2006). Cũng như thơ ca luôn cựa mình đòi đổi mới. Rất thích chất suy tưởng trong thơ Chế Lan Viên. Anh là tác giả của những câu thơ vừa âu yếm.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét